یکی از نگرانیهای فعالان تجارت بینالملل این است که پس از ارسال حواله، بانک کارسپاندینگ تراکنش را وارد مرحله Review یا Block کند. در چنین شرایطی بسیاری تصور میکنند پول از بین رفته یا یکی از طرفین معامله تحریمی بوده است؛ در حالی که در عمل، بخش قابل توجهی از این پروندهها ناشی از حساسیت سیستمهای Compliance، تشابه اسمی (False Match)، ساختار پرداخت، نوع کالا یا نیاز بانک به اطلاعات بیشتر است.بانکهای بینالمللی امروز صرفاً نام فرستنده و گیرنده را بررسی نمیکنند. سیستمهای Sanctions Screening و Compliance Monitoring کشورها، نوع کالا، ساختار پرداخت، مسیر حمل، کشتی، Shipment History، صاحبان واقعی شرکت (UBO)، توضیح حواله و حتی الگوی کلی معامله را نیز تحلیل میکنند. به همین دلیل، ممکن است حتی یک معامله کاملاً قانونی نیز وارد مرحله بررسی شود.در چنین شرایطی، مهمترین موضوع این است که بدانیم چرا یک حواله وارد Review میشود، بانک کارسپاندینگ چگونه موضوع را اطلاع میدهد، چه مدارکی باید جمعآوری شود، چه زمانی Return of Funds بهترین راهکار است و در چه شرایطی ممکن است موضوع به مقررات OFAC یا درخواست OFAC License مرتبط شود.
در سیستم بانکی بینالمللی، بهویژه در حوالههای دلاری، تمامی تراکنشها توسط سیستمهای پیشرفته Sanctions Screening و Compliance Monitoring بررسی میشوند. بانکهای کارسپاندینگ بزرگ به دلیل ریسک بالای جریمههای OFAC و سایر نهادهای نظارتی، کوچکترین ابهام را نیز جدی تلقی میکنند. در بسیاری از موارد، تحریمی بودن یا تحت Monitoring بودن یک شرکت برای افراد عادی قابل تشخیص نیست و این موضوع معمولاً فقط توسط بانکها، الگوریتمهای تخصصی غربالگری تحریمها، دیتابیسهای ریسکی و گاهی یکی از طرفین معامله که اطلاعات را پنهان کرده است مشخص میشود.به همین دلیل، بررسی اولیه طرف مقابل قبل از هر حواله اهمیت بسیار زیادی دارد. در مرحله اول، باید نام شرکت، مدیران، سهامداران و صاحبان واقعی شرکت (UBO) در لیستهای تحریمی بینالمللی مانند OFAC SDN List، EU Sanctions، UK Sanctions و UN Sanctions بررسی شوند. با این حال، این بررسی به تنهایی کافی نیست؛ زیرا بسیاری از شرکتها مستقیماً تحریمی نیستند، اما ممکن است یکی از مدیران یا سهامداران آنها در دیتابیسهای ریسکی بانکی قرار داشته باشد یا شرکت در حوزههایی فعالیت کند که از دید بانکها حساس تلقی میشود.
یکی از مهمترین مراحل، بررسی سایت و فعالیت واقعی شرکت فروشنده است. باید دقت شود که آیا شرکت در سایت خود اشارهای به همکاری با کشورهای پرریسک یا تحریمی دارد یا خیر. گاهی تنها وجود یک صفحه درباره بازار روسیه، صادرات به کشورهای حساس یا همکاری با صنایع خاص باعث افزایش ریسک در سیستمهای بانکی میشود. همچنین نوع کالا نیز اهمیت زیادی دارد. کالاهایی که در حوزههای شیمیایی، صنعتی، تکنولوژی، انرژی یا Dual Use قرار میگیرند، معمولاً حساسیت بیشتری در سیستمهای Compliance ایجاد میکنند، حتی اگر خود کالا در عمل تحریمی نباشد.بانکها علاوه بر نام شرکت، الگوی کلی معامله را نیز تحلیل میکنند. وجود ساختارهای چندلایه پرداخت، Third Party Payment، کشورهایی مانند چین، هنگکنگ، ترکیه یا امارات در زنجیره پرداخت یا استفاده از حسابهای واسط، ممکن است از دید الگوریتمهای بانکی مشابه الگوهای دور زدن تحریمها تلقی شود. حتی توضیح حواله (Payment Description) نیز میتواند باعث ایجاد Alert شود. به همین دلیل، طراحی صحیح ساختار پرداخت و انتخاب دقیق مسیر بانکی اهمیت زیادی دارد.
در بسیاری از پروندهها، Block شدن حواله لزوماً به معنای وجود تخلف واقعی یا حضور قطعی یک شخص تحریمی نیست، بلکه ممکن است ناشی از تشابه اسمی، ساختار پرداخت، حساسیت بیش از حد سیستمهای بانکی یا رفتار محافظهکارانه واحد Compliance بانک باشد.اگر با وجود این بررسیها، حواله توسط بانک کارسپاندینگ وارد مرحله Review یا Block شد، مهمترین اقدام حفظ آرامش و مدیریت حرفهای پرونده است. در این مرحله نباید وارد توضیحات احساسی، فشار مستقیم یا مکاتبات پراکنده شد. ابتدا باید مشخص شود که مبنای اصلی حساسیت بانک چه بوده است؛ آیا موضوع ناشی از Exact Match است یا صرفاً Potential Match، False Match، حساسیت سیستمی یا رفتار محافظهکارانه بانک.
نکته مهم این است که بانک کارسپاندینگ معمولاً مستقیماً با مشتری نهایی، واردکننده، صادرکننده یا Payment Agent مکاتبه نمیکند. در اغلب پروندهها، تمامی مکاتبات از طریق زنجیره بانکی انجام میشود و بانک کارسپاندینگ توضیحات، درخواست مدارک یا سؤالات خود را برای بانک فرستنده ارسال میکند. به همین دلیل، مشتری باید از بانک خود بخواهد که پرونده را بهصورت رسمی پیگیری کند.در بسیاری از موارد، بانک کارسپاندینگ از طریق پیام SWIFT MT199 و گاهی MT197 اعلام میکند که تراکنش وارد مرحله Review شده یا به دلایل مرتبط با Sanctions Screening و Compliance فعلاً قابل اجرا نیست. معمولاً در همین مرحله یک Case Number یا Reference Number نیز برای پرونده صادر میشود که باید در تمامی مکاتبات بعدی به آن استناد شود.بانک کارسپاندینگ همچنین ممکن است آدرس ایمیل واحد Compliance، Sanctions Department یا تیم مسئول بررسی پرونده را در اختیار بانک فرستنده قرار دهد. در برخی پروندههای مرتبط با مقررات تحریمی آمریکا نیز ممکن است اطلاعات تماس مرتبط با پیگیری موضوع نزد OFAC یا مسیرهای رسمی مکاتبه در اختیار بانک قرار گیرد. تمامی توضیحات، مدارک تکمیلی، درخواست Return of Funds و پاسخ به سؤالات بانک باید از طریق همین مسیر رسمی و با استناد به شماره پرونده انجام شود.
«در بسیاری از پروندههای Compliance و Sanctions Review، موضوع هرگز به مرحله OFAC License نمیرسد و پرونده پس از بررسی مدارک، مکاتبات بین بانکی یا Return of Funds تعیین تکلیف میشود. OFAC License معمولاً در پروندههای پیچیدهتر یا مواردی مطرح میشود که انجام یا آزادسازی یک تراکنش نیازمند مجوز مشخص از OFAC باشد.»
تجربه نشان داده است که پیگیری مستمر بانک فرستنده، ارائه سریع مدارک و پاسخهای شفاف و هماهنگ، معمولاً تأثیر بسیار بیشتری نسبت به ارسال توضیحات پراکنده یا مکاتبات مستقیم و غیررسمی دارد. در بسیاری از پروندهها، کیفیت مدیریت پرونده و نحوه مکاتبه با بانک به اندازه خود موضوع تحریم یا Alert اهمیت پیدا میکند.همزمان باید مدارک کامل شرکتها و تراکنش جمعآوری شود. این مدارک معمولاً شامل اسناد ثبتی شرکت، اطلاعات مالکیت (UBO)، قرارداد، پروفرما، Commercial Invoice، توضیح ماهیت کالا، کاربرد کالا، اسناد حمل، اطلاعات کشتی، Shipment Details و هر مدرکی است که مشروعیت معامله را اثبات کند. هدف این مرحله، اثبات مشروعیت معامله و کاهش ریسک ادراکی بانک و نهادهای نظارتی است. در بسیاری از پروندهها، بانکها صرفاً به دلیل نبود اطلاعات کافی یا وجود ابهام، تراکنش را متوقف میکنند.اگر تراکنش هنوز در مرحله Prepayment باشد و معامله تکمیل نشده باشد، معمولاً بهترین و کمریسکترین اقدام، درخواست Return of Funds است. در چنین پروندههایی باید تأکید شود که کالا ارسال نشده، معامله انجام نشده و هیچ منفعت اقتصادی به Beneficiary منتقل نشده است. بانکها معمولاً زمانی که تراکنش هنوز کامل نشده باشد، راحتتر با بازگشت وجوه موافقت میکنند، زیرا ریسک عملیاتی و حقوقی پایینتری برای آنها ایجاد میشود.همچنین باید بررسی کامل روی شرکت Beneficiary انجام شود؛ شامل نام شرکت، مدیران، سهامداران، سایت شرکت، سوابق حمل، بازارهای هدف، کشورهایی که شرکت با آنها کار میکند و حتی اخبار و بروشورهای منتشرشده توسط شرکت. اگر کوچکترین ارتباط مستقیم یا غیرمستقیم با کشورهای تحریمی، شرکتهای حساس یا حوزههای پرریسک مشاهده شود، باید موضوع با دقت بیشتری مدیریت گردد. در بسیاری از پروندهها، مشکل اصلی نه خریدار یا Payment Agent، بلکه سابقه Beneficiary یا Shipment History مرتبط با آن بوده است.
عبارتهایی مانند: “Blocked pursuant to U.S. Treasury regulations under the OFAC Executive Orders” لزومـاً به این معنا نیست که OFAC مستقیماً پول را Block کرده است. در عمل، بانک کارسپاندینگ بر اساس مقررات و Executive Order های OFAC، تراکنش را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده که برای کاهش ریسک باید وجوه را موقتاً متوقف کند. در بسیاری از موارد، بانک صد درصد مطمئن نیست که یک طرف معامله واقعاً تحریمی است و به همین دلیل مسیر مکاتبه، توضیح، ارسال اسناد و حتی Negotiation را برای مشتری باز میگذارد.اگر بانک اعلام کند که موضوع نیازمند OFAC License است، باید یک پرونده حرفهای و مستند برای بررسی آماده شود. در چنین پروندههایی، تأکید اصلی باید بر این باشد که تراکنش صرفاً پیشپرداخت بوده، معامله تکمیل نشده، کالا ارسال نشده و هیچ منفعت اقتصادی به طرف مقابل منتقل نشده است.
در عرف بازار حواله، زمانی که یک تراکنش توسط بانک کارسپاندینگ به دلیل Sanctions Screening یا Compliance Review متوقف میشود، معمولاً موضوع بهصورت مطلق تقصیر یک طرف خاص تلقی نمیشود، زیرا بخش زیادی از فرآیندهای تصمیمگیری بانکی بر پایه الگوریتمهای داخلی، دیتابیسهای ریسکی، سیستمهای Monitoring و سیاستهای محرمانه Compliance انجام میگیرد که جزئیات آن برای مشتریان، صرافیها، Payment Agent ها و حتی بسیاری از شرکتهای تجاری قابل مشاهده نیست.
با این حال، در بسیاری از پروندهها، شرکت فروشنده یا Beneficiary بیشترین نقش را در ایجاد حساسیت بانکی دارد، زیرا بانکهای کارسپاندینگ معمولاً سابقه تراکنشهای قبلی، الگوی رفتاری حسابها، Shipment History، ارتباطات تجاری، کشورها، نوع کالا و حتی سوابق Compliance قبلی مرتبط با Beneficiary را بررسی میکنند.در نهایت، مهمترین اصل در مدیریت چنین پروندههایی، شفافیت، مستندسازی دقیق، پیگیری مرحلهای، حفظ آرامش و همکاری حرفهای با بانکها و نهادهای نظارتی است. در عمل، مهمترین اقدام پس از دریافت پیام Review یا Block، دریافت متن کامل MT199 شناسایی شماره پرونده، برقراری ارتباط از طریق بانک فرستنده با واحد Compliance بانک کارسپاندینگ، جمعآوری سریع مدارک و در صورت امکان درخواست Return of Funds است. تجربه نشان داده است که در بسیاری از پروندهها، کیفیت مدیریت پرونده و سرعت پاسخگویی از خود Alert اولیه مهمتر است.
این ابزارها میتوانند در بررسی اولیه نام شرکت، مدیران، سهامداران و اشخاص مرتبط مفید باشند، هرچند جایگزین بررسی حرفهای Compliance یا ارزیابی بانکها نیستند.
بدون دیدگاه